سیستم چیلر و فن کویل چیست

**چیلر و فن‌کویل چگونه در کنار یکدیگر کار می‌کنند؟

*مقدمه

اگر تا‌به‌حال وارد یک ساختمان اداری بزرگ، هتل یا بیمارستان شده باشید، احتمالاً دستگاه‌هایی را دیده‌اید که روی سقف، داخل سقف کاذب یا در کنار دیوار نصب شده‌اند و هوای خنک را به فضا می‌فرستند. این دستگاه‌ها «فن‌کویل» نام دارند و یکی از اجزای اصلی بسیاری از سیستم‌های سرمایشی مبتنی بر چیلر هستند.

چیلر وظیفه‌ی تأمین آب سرد را بر عهده دارد، اما معمولاً مستقیماً هوای اتاق‌ها را خنک نمی‌کند. آب سرد تولیدشده توسط چیلر به فن‌کویل‌ها منتقل می‌شود و فن‌کویل با استفاده از این آب، هوای داخل هر فضا را خنک می‌کند. در این مقاله، نحوه‌ی عملکرد فن‌کویل، ارتباط آن با چیلر و مسیر گردش آب بین این دو را بررسی می‌کنیم.

**فن‌کویل چیست؟

فن‌کویل دستگاهی است که از اجزای اصلی مانند کویل حرارتی، فن، فیلتر و تجهیزات کنترلی تشکیل می‌شود. آب سرد از داخل کویل عبور می‌کند و فن، هوای فضای داخلی را از روی سطح کویل عبور می‌دهد. در این فرآیند، گرمای هوا به آب منتقل می‌شود و هوای خنک‌شده دوباره وارد فضای اتاق می‌شود.

(توضیحات کامل تر در ویدئو داده شده است)https://www.aparat.com/v/yeo0s1y

فن‌کویل برخلاف چیلر، چرخه‌ی تبرید ندارد و به‌طور مستقل سرما تولید نمی‌کند. آب سرد موردنیاز آن معمولاً توسط چیلر تأمین می‌شود. بنابراین، فن‌کویل را می‌توان یکی از تجهیزات انتقال سرمای تولیدشده توسط چیلر به فضای داخلی دانست.

***********

**چیلر و فن‌کویل چه وظیفه‌ای دارند؟

برای درک ارتباط این دو دستگاه، باید وظیفه‌ی هرکدام را جداگانه در نظر گرفت.

چیلر با استفاده از چرخه‌ی تبرید، گرما را از آب می‌گیرد و آب سرد تولید می‌کند. این آب از طریق شبکه‌ی لوله‌کشی به بخش‌های مختلف ساختمان منتقل می‌شود.

فن‌کویل در نقطه‌ی مصرف قرار دارد. آب سرد وارد کویل فن‌کویل می‌شود و فن، هوای داخل فضا را از روی کویل عبور می‌دهد. در نتیجه، گرمای هوا به آب منتقل شده و هوای خنک‌شده به اتاق بازمی‌گردد.

بنابراین، در یک سیستم چیلر و فن‌کویل، چیلر وظیفه‌ی تأمین آب سرد را بر عهده دارد و فن‌کویل این سرمایش را به هوای فضای داخلی منتقل می‌کند.

**مسیر حرکت آب بین چیلر و فن‌کویل

آب سرد تولیدشده در چیلر توسط پمپ‌های گردش آب وارد شبکه‌ی لوله‌کشی می‌شود. این شبکه، آب سرد را به فن‌کویل‌های نصب‌شده در قسمت‌های مختلف ساختمان می‌رساند.

آب سرد وارد کویل فن‌کویل می‌شود و هنگام عبور از آن، گرمای هوای اتاق را جذب می‌کند. در نتیجه، دمای آب افزایش پیدا می‌کند. سپس آب گرم‌ترشده از طریق لوله‌ی برگشت به سمت چیلر حرکت می‌کند.

در چیلر، گرمای آب گرفته می‌شود و آب دوباره به دمای موردنیاز می‌رسد. سپس این آب سرد مجدداً به سمت فن‌کویل‌ها فرستاده می‌شود.

*******

به این ترتیب، یک مدار بسته برای گردش آب تشکیل می‌شود:

آب سرد از چیلر → فن‌کویل → جذب گرمای هوا → آب گرم‌تر → بازگشت به چیلر → خنک‌شدن دوباره → ارسال به فن‌کویل

این چرخه تا زمانی که سیستم در حال کار است، به‌طور پیوسته ادامه پیدا می‌کند.

**کنترل مستقل دمای هر فضا

یکی از مزیت‌های مهم استفاده از فن‌کویل، امکان کنترل دمای فضاهای مختلف به‌صورت مستقل است.

هر فن‌کویل معمولاً به یک ترموستات و تجهیزات کنترلی مجهز است. زمانی که دمای اتاق به مقدار تنظیم‌شده برسد، سیستم می‌تواند میزان جریان آب سرد یا سرعت فن را کاهش دهد. در همین زمان، فن‌کویل یک اتاق دیگر می‌تواند همچنان به سرمایش ادامه دهد، اگر دمای آن اتاق هنوز به مقدار مطلوب نرسیده باشد.

بنابراین، اگرچه چندین فن‌کویل از یک چیلر مشترک استفاده می‌کنند، می‌توان شرایط دمایی هر فضا را تا حد زیادی جداگانه کنترل کرد.

**انواع فن‌کویل از نظر محل نصب

فن‌کویل‌ها بر اساس نوع ساختمان و شرایط معماری، در مدل‌های مختلفی تولید و نصب می‌شوند.

فن‌کویل‌های سقفی توکار معمولاً داخل سقف کاذب قرار می‌گیرند و هوای خروجی آن‌ها از طریق کانال کوتاه یا دریچه وارد فضای اتاق می‌شود. این مدل‌ها در ساختمان‌های اداری، تجاری و مسکونی کاربرد زیادی دارند.

فن‌کویل‌های زمینی معمولاً در کنار دیوار یا نزدیک کف نصب می‌شوند و در برخی واحدهای مسکونی و فضاهایی که امکان اجرای سقف کاذب وجود ندارد، مورد استفاده قرار می‌گیرند.

********

مدل‌های سقفی روکار نیز مستقیماً در فضای داخلی نصب می‌شوند و برای پروژه‌هایی کاربرد دارند که نصب تجهیزات در سقف کاذب امکان‌پذیر نیست یا نیاز به دسترسی آسان‌تر به دستگاه وجود دارد.

**نقش فیلتر در فن‌کویل

فن‌کویل‌ها معمولاً دارای فیلتر هوا هستند که پیش از عبور هوا از روی کویل، بخشی از گردوغبار و ذرات معلق را جذب می‌کند.

تمیز بودن فیلتر اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تجمع گردوغبار می‌تواند جریان هوا را کاهش دهد و عملکرد فن‌کویل را تحت تأثیر قرار دهد. بنابراین، تمیزکردن یا تعویض دوره‌ای فیلتر، یکی از اقدامات مهم در نگهداری فن‌کویل محسوب می‌شود.

البته فیلتر فن‌کویل معمولاً برای تصفیه‌ی کامل هوای ساختمان طراحی نشده است و نباید آن را با سیستم‌های تخصصی تصفیه و فیلتراسیون هوا یکسان دانست.

**چرا آب سرد چیلر مستقیماً وارد اتاق نمی‌شود؟

آب سرد به‌تنهایی نمی‌تواند هوای اتاق را به‌طور مستقیم خنک کند. برای انتقال انرژی سرمایشی آب به هوای داخل ساختمان، به یک مبدل حرارتی و جریان هوا نیاز است.

کویل فن‌کویل این نقش را ایفا می‌کند. آب سرد درون لوله‌های کویل جریان دارد و فن، هوای اتاق را از روی سطح خارجی کویل عبور می‌دهد. در نتیجه، گرما از هوا به آب منتقل می‌شود و هوای خنک‌شده دوباره وارد اتاق می‌شود.

بنابراین، فن‌کویل در واقع واسطه‌ای میان آب سرد چیلر و هوای داخل ساختمان است.

**تفاوت فن‌کویل و هواساز

هواساز نیز مانند فن‌کویل می‌تواند از آب سرد چیلر برای خنک‌کردن هوا استفاده کند، اما معمولاً ساختار و ظرفیت آن بزرگ‌تر است.

یکی از تفاوت‌های مهم این است که هواساز می‌تواند علاوه بر سرمایش، وظایف دیگری مانند تأمین هوای تازه، فیلتراسیون، کنترل رطوبت و توزیع هوای حجم بالا را نیز انجام دهد. به همین دلیل، هواسازها بیشتر در فضاهای بزرگ مانند سالن‌ها، لابی‌ها، مراکز تجاری و ساختمان‌های بزرگ مورد استفاده قرار می‌گیرند.

فن‌کویل معمولاً برای تأمین سرمایش یا گرمایش یک فضای مشخص طراحی می‌شود و در بسیاری از مدل‌های معمول، هوای تازه‌ی موردنیاز ساختمان را به‌صورت مستقل تأمین نمی‌کند.

********

**اهمیت طراحی صحیح شبکه‌ی لوله‌کشی

عملکرد مناسب سیستم چیلر و فن‌کویل فقط به انتخاب دستگاه‌ها بستگی ندارد. طراحی صحیح شبکه‌ی لوله‌کشی آب سرد نیز اهمیت زیادی دارد.

قطر لوله‌ها، طول مسیر، افت فشار، ظرفیت پمپ، تعداد فن‌کویل‌ها و نحوه‌ی توزیع آب باید متناسب با نیاز پروژه تعیین شود. اگر شبکه به‌درستی طراحی نشود، ممکن است جریان آب در برخی فن‌کویل‌ها کمتر از مقدار موردنیاز باشد و در نتیجه، سرمایش بعضی فضاها ضعیف‌تر شود.

به همین دلیل، طراحی و بالانس صحیح مدار آب سرد یکی از عوامل مهم در عملکرد نهایی سیستم محسوب می‌شود.

**جمع‌بندی

چیلر و فن‌کویل دو جزء مکمل در یک سیستم سرمایشی مبتنی بر آب سرد هستند. چیلر با استفاده از چرخه‌ی تبرید، گرما را از آب می‌گیرد و آب سرد تولید می‌کند. این آب از طریق شبکه‌ی لوله‌کشی به فن‌کویل‌ها منتقل می‌شود.

فن‌کویل نیز با عبور دادن هوای داخل فضا از روی کویل حاوی آب سرد، گرمای هوا را می‌گیرد و هوای خنک‌شده را به محیط بازمی‌گرداند. آب پس از جذب گرما دوباره به چیلر برمی‌گردد تا مجدداً خنک شود و این چرخه ادامه پیدا کند.

در نتیجه، چیلر و فن‌کویل را باید دو بخش مکمل یک سیستم دانست: چیلر آب را خنک می‌کند و فن‌کویل سرمایش آب را به هوای فضای داخلی منتقل می‌کند.

در صورت نیاز به مشاوره،استعلام و بازدید از محل پروژه با کارشناسان فنی مجموعه تک سارال تماس بگیرید.